Zoektocht naar de wortels van het milieuprobleem

Het milieuprobleem is inmiddels tot een van de ernstigste bedreigingen van de moderne samenleving uitgegroeid. Toch lukt het maar moeilijk om een effectief milieubeleid van de grond te krijgen. De reden daarvan, zo is de stelling van dit boek, is dat de milieucrisis met de inrichting van het sociale bestel als zodanig samenhangt. Het brengt met andere woorden algemene kenmerken van dat systeem tot uitdrukking. Te noemen zijn dan onder meer de mateloosheid van de moderne cultuur (sneller, meer, groei), de kijk op de natuur als vooral een inventaris van grondstoffen, een uiterlijk welzijnsbegrip en een losgeslagen economie. De conclusie is dan dat binnen het bestek van zo’n cultuur de transitie naar een duurzame samenleving een uitzichtloze zaak is. Maar dat daarvoor de overgang naar een ander type maatschappij nodig is. Het boek geeft daarvoor een aantal voorzetten.

Was treibt die Umweltkrise an? Eine philosophische Erkundung

Das Umweltproblem hat sich zu einer der größten Bedrohungen der modernen Gesellschaft entwickelt. Dennoch tut diese sich schwer, eine wirksame Umweltpolitik zustande zu bringen. Der Grund dafür, so die These des Buches, ist, dass die Umweltkrise mit der Organisation des sozialen Systems zusammenhängt. D.h., dass sie Ausdruck allgemeiner Merkmale dieses Systems ist, wie die Maßlosigkeit der modernen Kultur (Wachstum, immer schneller, immer mehr), die Betrachtung der Natur primär als Ressourceninventar, ein äußerlicher Wohlfahrtsbegriff, eine entfesselte Ökonomie und Technik. Daraus folgt, dass eine nachhaltige Umweltpolitik den Übergang zu einer anderen Art von Gesellschaft erfordert. Das Buch versucht, dazu einige Hinweise zu geben.

Philosophie und Spiritualität Wiederaufnahme einer ursprünglichen Beziehung

Das weit verbreitete Unbehagen an der Modernität hat ein erneutes Interesse an „Spiritualität“ wachgerufen, d.h. an intellektueller und emotionaler Vertiefung der Existenz. Der Mainstream der modernen Philosophie als Exponent einer entzauberten Weltsicht ist von dieser Entwicklung ziemlich unberührt geblieben. Vorliegendes Buch führt aufgrund vieler Zeugnisse aus Literatur, Kunst, (recht verstandener) Religion, Wissenschaft und alltäglicher Erfahrung, unterstützt durch erkenntnistheoretische und naturphilosophische Einsichten, ein Plädoyer für eine Rehabilitierung der spirituellen Dimension der Philosophie. Eine symbolische Deutung der Wirklichkeit spielt dabei eine wichtige Rolle. Alles in allem führt das zur Idee einer spirituell durchwehten Philosophie und einer philosophisch reflektierten Spiritualität.

Filosofie en spiritualiteit. Leven en denken vanuit een ideële inspiratie

We leven in een tijd van schuivende panelen. Ook in religieus en wereldbeschouwelijk opzicht is de werkelijkheid vloeiend geworden. Velen zijn ook daar aan het ‘zweven’ geslagen, losgeraakt van hun traditionele wortels en op zoek naar nieuwe vormen van levensoriëntatie en ‘zingeving’. Die zoektocht naar verdieping van het bestaan wordt vaak met de term ‘spiritualiteit’ aangeduid: een leefwijze die vanuit een visie wordt aangestuurd ofwel leven vanuit een ideële inspiratie.

De symfonie van de natuur. Tableau van een kleurrijke en creatieve werkelijkheid.

De ecologische crisis hangt met een bepaalde kijk op de natuur samen, te weten het zogeheten gemechaniseerde wereldbeeld. In deze optiek is de natuur een ensemble van dode, inerte dingen zonder binnenkant en eigen activiteit. Als gevolg daarvan degradeerde zij in de moderne tijd tot een inventaris van hulpbronnen en vervreemdden mens en natuur van elkaar. De ‘oplossing’ van deze crisis vereist daarom een ander natuurbeeld.

Europa - Idee eines Kontinents. Eine kulturphilosophische Erkundung

Europa ist durch seine Kultur, Ideenwelt und Lebensweise eine starke Marke. Dennoch stockt der Prozess der europäischen Integration immer wieder. Van der Wal plädiert dafür, für neuen begeisternden Elan auf die Geschichte zurückzugreifen, die der europäischen Lebens- und Denkweise zugrunde liegt. Die Geschichte einer ganz eigenen Form von Humanität, die im Zeichen der freien Entfaltung der Persönlichkeit eines jeden steht, in der alle als gleichwertige Personen ernst genommen werden - und in der Solidarität und Mitmenschlichkeit wesentliche Komponenten sind. Diese Humanitätsauffassung überträgt sich dann auf der Ebene der Gesellschaft in die Institutionen der Demokratie, des Rechtsstaats, der Menschenrechte, der Partizipationsgesellschaft und des Rheinländischen Unternehmensmodells.

Denken over Geneeskunde

Grensverkenningen onder redactie van Koo van der Wal, Hugo Verbrug, Louw Feenstra. De Driehoek, ISBN 978 90 6030 753 3. 2018

Op zoek naar de ziel van Europa

Een cultuurfilosofische verkenning. Gompel&Svacina, ISBN 9789463710114. 2018

Die Wirklichkeit aus neuer Sicht

Für eine andere Naturphilosophie Springer Verlag, Wiesbaden 2016

Nieuwe vensters op de werkelijkheid

Contouren van een natuurfilosofie in ontwikkeling Klement/Pelckmans, Zoetermeer 2012. Tweede druk 2016.

Humaniteit

Uitdagingen en perspectieven voor een eigentijds humanisme. Klement/Pelckmans, Kampen 2008

Wat is er met de ethiek gebeurd?

Over ethisch denken onder laatmoderne omstandigheden Klement/Pelckmans, Kampen 2008

Die Umkerung der Welt

Über den Verlust von Umwelt, Gemeinschaft und Sinn Königshausen und Neumann, Würzburg 2004

De omkering van de wereld

Achtergronden van de milieucrisis en het zinloosheidsbesef Ambo, Baarn 1996

Recht met reden

Verzamelde opstellen (redactie en voorwoord René Foqué) Kluwer, Deventer 2003

Karl Jaspers

Wereldvenster, Baarn 1970

Jaspers und Spinoza, ein philosophisches Gespräch

Brill, Leiden, 1987

Wereld beschouwelijk denken als filosofisch probleem

Dissertatie, Kruseman, Den Haag 1968

Redactievoering

De derde revolutie in de geneeskunde
Charles de Monchy – De derde revolutie in de geneeskunde
Driehoek, Rotterdam 2016

Van grenzen weten

Aanzetten tot een nieuw denken over duurzaamheid, samen met Bob Goudzwaard

Damon, Budel 2006

Vrijheid, gelijkheid en broederschap?

Betekenis en huidige relevantie van het devies van de Franse Revolutie

Damon, Budel 2004

Het eigen gewicht van de dingen

Milieu-filosofische opstellen, samen met Maarten Coolen

Damon, Budel 2002

Vragen naar zin

Beschouwingen over zingevingsproblematiek, samen met F.C.L.M. Jacobs

Ambo, Baarn 1992

Medische schaarste en het menselijk tekort

Samen met F.C.L.M. Jacobs

Ambo, Baarn 1988

Euthanasie, knelpunten in een discussie

Ambo, Baarn 1987

Liber Amicorum voor Koo v.d. Wal

Filosofie, Ethiek en Praktijk

Redactie Marian Verkerk

Erasmus Universiteit 2000